بررسی تطبیقی مؤلفه های مسیر توسعه حرفه ای دانشجو معلمان در درس کارورزی تربیت معلم در ایران با کشورهای آمریکا، ترکیه و عربستان

نویسندگان

1 استادیارگروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665تهران،ایران

2 استادیارگروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665تهران،ایران

10.48310/mtt.2026.4907

چکیده

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف مطالعه تطبیقی مؤلفه‌های مسیر توسعه حرفه‌ای دانشجومعلمان در درس کارورزی در ایران و سه کشور منتخب شامل ایالات متحده آمریکا، ترکیه و عربستان سعودی انجام شده است. روش پژوهش: این مطالعه با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از روش داده‌بنیاد و شیوه تطبیقی، به‌ویژه روش چهارمرحله‌ای برودی (کدگذاری، تجزیه‌وتحلیل، تفسیر، خلاصه‌سازی و مقوله‌بندی) انجام شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار مکس تحلیل گردید. جامعه پژوهش شامل کلیه متون، اسناد، کتب و مقالات علمی مرتبط با موضوع کارورزی در ایران و کشورهایی است که در این حوزه فعالیت‌های برجسته‌ای داشته‌اند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند از نوع ملاک‌محور انجام شد. در این راستا، کلیه متون، اسناد، کتب و مقالات علمی چهار کشور شامل جمهوری اسلامی ایران، ایالات متحده آمریکا (به‌عنوان کشور پیشرو در تربیت معلم)، ترکیه و عربستان سعودی (به‌عنوان رقبای علمی منطقه‌ای ایران) به‌عنوان نمونه‌های پژوهش انتخاب شدند. یافته‌ها: در مجموع، ۴۶ مؤلفه اصلی و فرعی برای توسعه حرفه‌ای دانشجومعلمان در کارورزی شناسایی شد؛ به‌طوری‌که در آمریکا ۳۸ مؤلفه، ترکیه ۳۰ مؤلفه، عربستان ۱۸ مؤلفه و ایران ۲۹ مؤلفه استخراج گردید. نتایج نشان داد که بین مؤلفه‌های توسعه حرفه‌ای در ایران و کشورهای منتخب شباهت‌های زیادی وجود دارد. بر اساس تحلیل جبر بولی، مسیر پیشنهادی توسعه حرفه‌ای دانشجومعلمان در کارورزی با الگوگیری از کشور آمریکا ارائه شد. نتیجه‌گیری: مؤلفه‌هایی نظیر تعهد به حضور در سمینارهای کارورزی، مرور برنامه درسی، آشنایی با مدیریت کلاس، بهره‌گیری از فناوری و مواد آموزشی، مکان‌یابی مدارس، شناسایی مسائل کلاسی، تعامل با کارکنان مدرسه، شناخت دانش‌آموزان، مشاهده تعاملات کلاسی، برنامه‌ریزی برای آموزش مشترک، مشارکت در مجامع مدرسه، اطلاع‌رسانی غیبت‌ها، ارتباط منظم با معلم و استاد راهنما، رعایت مهلت‌های دانشگاهی و خلاقیت و نوآوری، به‌عنوان شروط علی و ارزشمند توسعه حرفه‌ای دانشجومعلمان در کارورزی شناسایی شدند. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود توسعه حرفه‌ای در قالب یک تفاهم‌نامه رسمی به دانشجومعلمان ابلاغ گردد.

کلیدواژه‌ها